16.5.05

Kutsal Kitap Okuma Rehberi 1: EA Girişi-2

Eski Antlaşma Kitap Sırası

EA Kitaplarının sırası şöyle: İlk beş kitap (Yaradılış – Yasanın Tekrarı) bir kişinin – Musa’nın – tarafından yazıldı ve “Pentatük” olarak tanınır (Latincede “Beş kitap” anlamına gelir). [Tabii ki, bir kişinin Kutsal Kitap’ın bir kısmını yazdığını dediğimiz zaman Tanrı’nın o kişiyi kullandığını demek istiyoruz. Kutsal Ruh, Tanrı’nın tarihte yaptığı kurtarıcı sözleri ve işlerini kaydetmek için çeşitli kişileri kullandı (2.Pet.1.21). Kitabın yazarının adını kitabın tarihsel durumunu hatırlatmak için kullanırız.] Bu ilk beş kitap dünyanın yaradılışından başlayarak İsrail milletinin vaadedilen toprağa giriş noktasına kadar anlatır. Bu zaman çerçevesi Kitap’ın ilk üç dönemini kapsar (önceki yazıya bkz.). Bundan sonraki oniki Tarih kitaplarının dokuzu (Yeşu – 2 Tarihler) İsrail milletinin vaadedilen toprağa girmesinden itibaren topraktan kovulup Babil ülkesine sürgün olarak alınmasına kadar izliyor. Son üç Tarih kitabı (Ezra – Ester) Tanrı’nın İsrail’i sürgünde koruduğunu ve bir kısmını vaadedilen toprağa geri getirdiğini anlatır. Bu kitapları okurken tarihsel gerçeklerin neden bu şekilde düzenlendiğini düşünürüz.

Diğer kitaplar EA’nın tarihsel düzenine böyle giriyor. Bilgelik Kitapları (Mezmurlar, Süleyman’ın Özdeyişleri, Vaiz ve Ezgiler Ezgisi) iki Krallık dönemlerinde yazıldı (birkaç Mezmur Sürgün ve Dönüş döneminde yazıldı). Eyüp öyküsünün ne zaman olduğunu kimse kesin bilmez fakat muhtemelen İbrahim’in zamanında oldu. Peygamber Kitaplarının hepsi (Yeşaya – Malaki) son iki dönemde – Bölünmüş Krallık ile Sürgün ve Dönüş dönemlerinde yazıldılar. Bu kitapların neden başka dönemlerde değil neden bu dönemlerde yazıldığını sonra düşünürüz.

Sorular ve yorumlarınızı bu email adrese gönderebilirsiniz: ezraabi@fastmail.fm

3.5.05

Kutsal Kitap Okuma Rehberi 1: EA Girişi

Bir Kitap – Çok Kitap

Kutsal Kitap büyük bir kitap olarak görünür ama öyle değil. Kutsal Kitap 66 kitaptan oluşan bir kütüphanedir. (Kutsal Kitap’ın bölümlerini küçük “k” harfıyla “kitap” olarak tanıyacağız.) Bazı kitaplar sadece birkaç paragrafı kapsarken bir kitabın 150 bölümü var. Ayrıca Kutsal Kitap’ın bütünü aynı tarihte değil 1500 yıllık bir sürede ve en az 30 ayrı yazarın tarafından yazıldı – bir kişinin yazacak bir kitap değil bu! Bu yüzden Kutsal Kitap tek bir kitap değil bir kütüphaneye benzer. Bundan başka bu 66 kitap çeşitli yazarların tarafından ve uzun bir sürede yazıldıkları halde, bu parçalar eşsiz bir kitap oluşturur çünkü muhteşem tek bir öykü anlatırlar. Kitabın birinci yazarından son yazarına kadar Tanrı’nın günahlı insanı kurtarmak için yaptığı işini anlatan öyküye her bir kitabın ayrı ayrı katkısı vardır.

Kutsal Kitap’ın iç yapısına bakarsak Kitap’ın iki ana bölümünü görürüz: Eski Antlaşma’da 39 kitap ve Yeni Antlaşma’da 27 kitap vardır. Eski Antlaşma (EA) İsrail milletinin açısından Tanrı’nın kurtarış öyküsünü anlatır. EA, kurtuluşumuzu sağlamak üzere Mesih’in çarmıhta ölmeye gelmesi için olan ön hazırlıkları anlatır. Bu yüzden EA Tanrı’nın, Aracı (Mesih) hakkındaki vaat ettiği şeyleri önceden belirtiyor. EA’nın kurtuluş konusundaki kilit sözü “vaat” olabilir. (Yeni Antlaşma’nın kilit sözü de “gerçekleşme” olabilir.)

Eski Antlaşma Tarihi

EA’nın tarihi veya öyküsü iki kere anlatılır. Yaradılış kitabından Ester kitabına kadar Tanrı’nın kurtarış işi uzun bir şekilde, ve 1. ile 2. Tarihler kitaplarında kısıtlı bir şekilde anlatılır. EA’nın tarihsel dönemleri böylece özetlenebilir:
1. Yaradılış ve Günaha Düşüş
2. Atalar
3. Mısır’dan Çıkış
4. Fetih ve Hakimler
5. Birleşik Krallık
6. Bölünmüş Krallık
7. Sürgün ve Dönüş

Bu basit özet EA tarihinin ana bölümlerini belirtiyor. Başka bir deyişle, bu özet Tanrı’nın halkı olan İsrail’in kurtuluşundaki gelişme aşamaları gösterir.Tarihsel dönemleri anlatan EA Kitapları bunlardır:

1. Yaradılış ve Günaha Düşüş (Yaradılış 1-11)
2. Atalar (Yaradılış 12-50)
3. Mısır’dan Çıkış (Çıkıs – Yasanın Tekrarı)
4. Fetih ve Hakimler (Yeşu – Rut)
5. Birleşik Krallık (1.Sam.–1.Kral. 11; 1.Tar. – 2.Tar. 9)
6. Bölünmüş Krallık (1.Kral. 12 – 2.Kral.25; 2.Tar.10-36)
7. Sürgün ve Dönüş (Ezra – Ester)

(devamı var)
Sorular ve yorumlarınızı bu email adrese gönderebilirsiniz: ezraabi@fastmail.fm

28.4.05

Kutsal Kitap’ın Ana Konusu: Giriş-2

Kutsal Kitap Okuma Rehberi

Kutsal Kitap’ın ilk iki bölümü (Yaradılış 1 ve 2) okuduktan sonra yaşadığımız dünyanın, Tanrı’nın yarattığı dünyadan son derece farklı olduğunu anlarız. Kitabın üçüncü bölümü Tanrı’nın yarattığı “iyi” yaradılışın nasıl bildiğimiz kötü dünya olduğunu anlatır. Günahın girişi insan başta olmak üzere Tanrı’nın yarattığı herşeyi bozdu. Kutsal Kitap’ın kalan bölümleri insanı kurtarmak için Tanrı’nın neler yaptığını, bir gün insanı ve yaradılışı Kendi huzurunda günahsız bir mutlulukta yeniden yaratacağını anlatır.

Tanrı’ya karşı isyan edince kadar Adem ve Havva’nın Yaradılış 1-2’de aldıkları vahiyden başka vahye ihtiyaçıları yoktu. Tanrı’yı sevmek, O’na güvenmek ve itaat etmek için yeteri kadar bilgileri vardı. Fakat Tanrı’nın düşmanları olduktan sonra bütün torunlarıyla beraber Adem ve Havva’nın kurtuluş gereksinimi oldu. Tanrı bu kurtuluşu Adem ve Havva’ya vaat etti, vaat edilen kurtuluş konusunu İsrail milletinin tarihi boyunca adım adım geliştirdi ve bu kurtuluşu Mesih’in ölümü ve dirilişiyle sağladı. Bir gün Tanrı bu kurtuluşun uygulanmasını tamamlayacak. Tanrı’nın bu kurtarış işinin öyküsü Kutsal Kitap’ın Yaradılış 3'den Vahiy 22'ye kadar kayıtlıdır. Bu yüzden Kutsal Kitap’ı okurken kitabın günahlı insanlar için yazıldığını hatırlamamız gerekir. Kutsal Kitap günahkârlar için yazılmış bir kitaptır. Kitabın ana konusu Tanrı’nın bizi günahlarımızdan kurtamak için yaptığı harika iştir.

Özet olarak Kutsal Kitap’ı okuyup çalışırken Tanrı’nın Kendsi hakkında işleri ve sözleri yoluyla neler bildirdiğini arayacağız. Kutsal Yazılarının tümünde Tanrı, Kendisini Kurtarıcı olarak bildirdi. Kutsal Kitap’ı çalışırken Tanrı’nın, özellikle Aracı yoluyla hareket ettiğini dikkat edeceğiz. Günahkâr olmamızdan dolayı, Tanrı’nın lütfu Aracı olmadıkça bildirilmez. Bu yüzden hem Eski Antlaşma’da hemde Yeni’sinde bildirildiği gibi Tanrı’nın gönderdiği Aracı İsa Mesih’i tanımaya odaklanacağız. Son olarak bireylerin Kutsal Kitap’ın öykülerinde önemli bir rol oynadıklarına rağmen, Tanrı’nın Kendi halkı için bu bireylerin aracılığıyla neler yaptığına odaklanacağız. Kutsal Kitap Tanrı hakkındadır.

Kutsal Kitap’ı bir bütün olarak bir sonraki blogda düşünürüz...

Sorular ve yorumlarınızı bu email adrese gönderebilirsiniz: ezraabi@fastmail.fm

27.4.05

Kutsal Kitap Okuma Rehberi: Giriş-1

Kutsal Kitap’a geçmeden önce bazı giriş konularını düşünelim.

Bu blogların amacı özellikle Kutsal Kitap’ı okurlarının Mesih’e inanıp kurtulmalarına yol açmak üzere, Kutsal Kitap’ın mesajını anlamalarına yardımcı olmaktır (Yuhanna 20.30-31). Bundan sonraki amaç imanlı okurların Mesih yolunda ilerlemelerine katkıda bulunmaktır (2.Timoteos 3.16-17).

Bu çalışmaların kapsamında Kutsal Kitap’ın her bölümünü, kısmını ve kitabını anlamak için gereken bilgileri anlatılacak. Her parça kendi detayları ve uzunluğuna göre ve parçanın kurtuluş ile imanda büyüme konularındaki önemine göre anlatılacak. Bu anlatım Kutsal Kitap’ın kilit konusu olan kurtuluş konusunu izleyecek ve yeni okurun anlaması güç olan önemli detayları kapsayacak.

Kutsal Kitap’taki herşey aynı derece açık değil. Antik tarih ve kültürler hakkındaki bilgimiz kısıtlı olduğu için Kutsal Kitap’ta kayıtlı olan olaylar ile ilgili bazı detayları anlamamız zor olabilir. Fakat bu gerçeklerden emin olabiliriz:

1. Tanrı’yı tanıyıp O’na inanmak, günahlarımızdan kurtulmak ve bu dünyada iman yolunda ilerlemek için gereken bütün bilgiler elimizdedir.

2. Anlamadığımız konular kitabın yazarı ile metinlerin orijinal okurları ve dinleyecileri anladılar. Bu yüzden çalışarak ve zaman harcayarak önce anlaşılması güç olan konuları gittikçe anlarız.

3. Kutsal Kitap yanılmaz çünkü Kitap Tanrı’nın Sözüdür. Kitap'ın önemli gerçekleri bir çocuğun anlayacak ve inanacak kadar açıktır. Fakat kurtuluş ve imanda büyüme konuları ile ilgili olan öğretişlerin ötesindeki ikincil konular hakkında imanlıların farklı yorumlar yapmaları mümkündür. Başka bir deyişle Tanrı iletmek istediği her konuda yanılmaz bir şekilde konuşurken:

a. Tanrı her konuda herşeyi bize bildirmedi. (Yasanın Tekrarı 29.29)
b. Tanrı, bildirdiği konular hakkında herşey aynı derecede açık bildirmedi. Örneğin Mesih’in tekrar geleceğini biliriz fakat imanla yaşayalım diye bu konuda Tanrı bize detaylaı bir takvim değil yalnız bir özet verdi.
c. Bir insanın Kutsal Kitap’ın her detayını anlayıp başka yorumlara yer bırakmaycak kadar dogmatik ve yanılmaz bir şekilde yorumlaması imkansızdır. Ana konular herkese açık fakat detayların hepsi aynı derecede açık değil. Bazı konularda dogmatik olamayız.

Mademki Kutsal Kitap’ın her detayı anlatmak ve her itiraza karşı cevap vermek imkansızdır, o zaman bunu yapmaya çalışmayacağım. Çalışmalardaki amacımız her parçanın esas mesajını anlatmak ve Tanrı’nın bizim neye inanmamız ve neyi yapmamız istediğini keşfetmektir.

Kutsal Kitap’ın ana konusu nedir? Bir sonraki blogda bunu düşünürüz.

Sorular ve yorumlarınızı bu email adrese gönderebilirsiniz: ezraabi@fastmail.fm

26.4.05

Neden Ezra?

Tanrı'nın Yasa Kitabı'nı okuyup açıkladılar, herkesin anlamasını sağlayacak biçimde yorumladılar.
(Nehemya 8.8)

Ezra, Eski Antlaşma zamanında Tanrı Sözü’nü Tanrı’nın halkına anlatan bir bilgin adamıydı. Bir zamanlar (Nehemya 8.1-8’e bkz.) Ezra Tanrı Sözü’nü Yeruşalim halkına okuyordu. Ezra ve diğer Levililer (din görevlileri) “Tanrı’nın Yasa Kitabı’nı okuyup açıkladılar, herkesin anlamasını sağlayacak biçimde yorumladılar” (ayet 8). Bu ayet din bilginlerinin görevinin bir parçasını anlatır –Tanrı’nın isteğini anlasınlar diye Tanrı Sözü’nü Tanrı’nın halkına öğrettiler. Tanrı’ya itaat edebilmek için halkın Tanrı Sözü’nü anlamaya ihtiyaçları vardı.

Bugün Yeni Antlaşma çağında yaşıyoruz. Hristiyan Kilisesi’nde bilgin adamlarının yerine ruhsal çobanlar ve öğretmenler görev yapıyor (Efesliler 4.11’e bkz.). Bu görevlilerin hizmeti Eski Antlaşma bilgin adamlarının hizmetine benzer – Tanrı’nın halkı Tanrı’nın isteğini anlasın diye Tanrı Sözü’nü öğretecekler. Tanrı’ya itaat edebilmek ve O’nu sevebilmek için bizim de Tanrı Sözü’nü anlamaya ihtiyacımız vardır. Bugünkü Kutsal Kitap öğretmenleri modern “Ezralar” olacak.

Bu blogun amacı Tanrı’yı tanımaya isteyenlere Kutsal Kitap’tan eğitim vermektir. Verilecek bütün bilgiler iman ve itaat yoluyla Tanrı’yı kişisel olarak tanımak amacıyla verilecek. Tanrı’nın Kendisi hakkında bildirdiği gerçekleri bilerek ancak Tanrı’yı tanıyabiliriz, sevebiliriz ve O’na itaat edebiliriz. Rab dilerse, çeşitli konularda bilgi vereceğim. Şimdilik “Kutsal Kitap Okuma Rehberi” olarak adlandırdığım konular ile başlayacağım. Kutsal Kitap’ın temeli olan Yaradılış kitabından başlayacağız.

Kendimi Tanıtayım

Şimdi benden bir itiraf – Türkçe benim anadilim değil. Bu sayfada yaptığım dil hatalarından bunu anlarsınız. Ama bu önemli değil. Ne demek istediğimi anlarsınız. Ayrıca ben kendim ismimi kullanmıyorum. Adım Ezra değil ama bu da önemli değil. Dünyada Tanrı’dan nefret edip Hristiyanları incitmek istiyen çok kişi var. Benim bir Hristiyan – yani İsa Mesih inanlısı – olduğumu ve Rab İsa’yı daha iyi tanımak için yirmi yıldan fazla çaba harcadığmı söylemek yeter herhalde. Tanrı Sözü konusunda kendimi “bilgin adamı” olarak saymıyorum. Sadece Tanrı’nın, Kendi Sözü’nü Kendi halkına öğretme çağrısını kabul ediyorum. Hizmetlerim o kadar muhteşem değil fakat İyi Çoban sürüsünü bu yol ile beslemeye razı olmuştur. Fakat öğretmen kim olursa olsun bütün çalışmalarımızda Veriya’lılar gibi davranmalıyız: “Tanrı sözünü büyük ilgiyle karşılayarak her gün Kutsal Yazılar’ı inceliyor, öğretilenlerin doğru olup olmadığını araştırıyorlardı” (Elçilerin İşleri 17.11). Rab İsa, Tanrı Sözü’nü anlayıp itaat etme çabalarımızı bereketli kılsın.

Sorular ve yorumlarınızı bu email adrese gönderebilirsiniz: ezraabi@fastmail.fm